انواع قهوه روبوستا در بازار با نامهایی مانند روبوستا ویتنام، اوگاندا، اندونزی، چری، پیبی و کاپی رویال عرضه میشوند. بااینحال، همه این نامها نوع واقعی گیاه قهوه را نشان نمیدهند.
ویتنام، هند و اوگاندا کشور محل کشت قهوه هستند. چری و پارچمنت روش فرآوری دانه را نشان میدهند، پیبی به شکل دانه مربوط است و کاپی رویال یک گرید تجاری روبوستای هند محسوب میشود.
در کنار این نامهای بازاری، روبوستا مانند عربیکا دارای ارقام ژنتیکی متعددی است. این ارقام بیشتر برای کشاورزان، پژوهشگران و تولیدکنندگان اهمیت دارند و معمولاً نام آنها روی بستهبندی قهوه مصرفی دیده نمیشود.
شناخت این تفاوتها کمک میکند هنگام خرید قهوه روبوستا برای اسپرسو، نوشیدنیهای شیری یا خرید قهوه عمده فقط به نام روبوستا اکتفا نکنید و خاستگاه، فرآوری، گرید و کاربرد محصول را نیز بررسی کنید.
قهوه روبوستا چیست؟
پیش از معرفی انواع آن، باید بدانیم قهوه روبوستا چیست؟. روبوستا نام رایج قهوهای است که از گیاه Coffea canephora به دست میآید.
این قهوه معمولاً در مقایسه با عربیکا طعم قویتر، تلخی بیشتر، اسیدیته کمتر، کافئین بالاتر و بافت سنگینتری دارد. روبوستا همچنین میتواند کرمای بیشتری روی اسپرسو ایجاد کند؛ به همین دلیل در بسیاری از میکسهای اسپرسو و تولید قهوه فوری استفاده میشود.
روبوستا یک دانه کاملاً یکسان نیست. درون این گروه، ارقام مختلفی وجود دارند که از نظر اندازه گیاه و دانه، میزان محصول، زمان رسیدن میوه، سازگاری با محیط و مقاومت در برابر آفات و بیماریها با یکدیگر تفاوت دارند.
انواع روبوستا بر اساس کشور تولید کننده
| کشور تولیدکننده | نام رایج در بازار | توضیح ساده | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ویتنام | روبوستا ویتنام | بزرگترین خاستگاه تجاری روبوستاست و دانههای آن معمولاً قدرت طعمی، تلخی و کافئین بالایی دارند. | اسپرسوی قوی، میکس روبوستا غالب و قهوه فوری |
| برزیل | کونیلون برزیل | قهوه کانفورای برزیل بیشتر با نام «کونیلون» عرضه میشود و معمولاً بادی مناسب و اسیدیته کمی دارد. | میکس اسپرسو، محصولات تجاری و قهوه فوری |
| اندونزی | روبوستا اندونزی، AP1 و EK | بسیاری از نمونههای بازار بادی سنگین و طعمهای برشته، خاکی، چوبی یا ادویهای دارند. AP1 و EK گرید تجاریاند، نه نوع گیاه. | اسپرسوی دارکرست و نوشیدنیهای شیری |
| اوگاندا | روبوستا اوگاندا | اوگاندا از خاستگاههای اصلی روبوستای آفریقایی است و بعضی نمونههای آن طعمی متعادلتر، آجیلی، ادویهای یا کاراملی دارند. | میکس اسپرسوی متعادل و ترکیب با عربیکا |
| هند | هند چری، هند پارچمنت و کاپی رویال | هند روبوستا را با فرآوریها و گریدهای متنوع عرضه میکند؛ چری طبیعی، پارچمنت شسته و کاپی رویال یک گرید شناختهشده است. | اسپرسو، میکس باکیفیت و نوشیدنیهای شیری |
| کامرون | روبوستا کامرون | روبوستای این کشور معمولاً برای ایجاد تلخی، قدرت و بادی بیشتر در ترکیب قهوه استفاده میشود. | میکس اسپرسو و قهوههای پرکافئین |
| ساحل عاج | روبوستا ساحل عاج | یکی از خاستگاههای روبوستا در غرب آفریقاست و محصولات آن بیشتر وارد بازار تجاری و ترکیبهای اقتصادی میشوند. | قهوه فوری و میکسهای تجاری |
انواع ژنتیکی قهوه روبوستا
روبوستا مانند عربیکا فقط یک گیاه کاملاً یکسان نیست و انواع ژنتیکی متعددی دارد. پژوهشگران و تولیدکنندگان این انواع را با نامهایی مانند BP، BRS، KR، Roubi و TR معرفی میکنند.
این نامها معمولاً روی بستهبندی قهوه نوشته نمیشوند؛ زیرا بیشتر برای انتخاب نهال، افزایش محصول، مقاومت گیاه در برابر بیماری و سازگاری با آبوهوا کاربرد دارند.
در این بخش، منظور از کلون گیاهی است که از یک گیاه مادر با ویژگیهای مشخص تکثیر شده تا خصوصیاتی مانند میزان محصول، اندازه دانه یا مقاومت آن حفظ شود.
| نام گروه | بیشتر مربوط به کدام کشور است؟ | توضیح ساده |
|---|---|---|
| BP | اندونزی | گروهی از روبوستاها که برای شرایط آبوهوایی مختلف اندونزی انتخاب شدهاند؛ بعضی برای مناطق مرطوب و بعضی برای مناطق خشک مناسبترند. |
| BRS | برزیل | روبوستاهایی که برای تولید بیشتر، اندازه مناسب دانه، سازگاری با محیط و مقاومت بهتر گیاه توسعه یافتهاند. |
| INIFAP | مکزیک | گروهی از روبوستاها که برای شرایط کشت مکزیک انتخاب شدهاند و از نظر اندازه گیاه، محصول و مقاومت با یکدیگر تفاوت دارند. |
| NARO-Kituza یا KR | اوگاندا | روبوستاهایی که بیشتر برای مقابله با بیماری پژمردگی قهوه و حفظ تولید مزارع اوگاندا توسعه یافتهاند. |
| Perdenia Old Robusta | سریلانکا | نوعی قدیمی از روبوستا با بوته قوی و محصول مناسب است، اما دانههای آن معمولاً نسبتاً کوچکاند. |
| Roubi | ویتنام | مجموعهای از روبوستاهای اصلاحشده است که بیشتر برای افزایش محصول، اندازه بهتر دانه و در برخی موارد کیفیت مناسبتر قهوه انتخاب شدهاند. |
| SA 237 | هند | نوعی روبوستا که میتواند در بعضی مناطق گرم و نسبتاً خشک و در کنار درختان سایهدار کشت شود. |
| Selection Robusta یا Sln | هند | گروهی از روبوستاهای انتخابشده هند هستند که از نظر رشد گیاه، اندازه دانه و میزان محصول تفاوت دارند. |
| TR | ویتنام | روبوستاهایی با محصول بالا و سازگاری مناسباند؛ برخی از آنها مانند TR9 دانه درشتتری دارند. |
| TRS1 | ویتنام | نوعی روبوستا که برای سازگاری با چند شرایط آبوهوایی و مناطق مختلف کشت انتخاب شده است. |
| Xanh Lun TS5 | ویتنام | روبوستایی با بوته کوتاهتر، محصول بالا و مقاومت نسبی در برابر کمآبی است که میوه آن دیرتر میرسد. |
نام دقیق ارقام هر گروه
- گروه BP: شامل BP 534، BP 936 و BP 939
- گروه BRS: شامل BRS 1216، BRS 2299، BRS 2314، BRS 2336، BRS 2357، BRS 3137، BRS 3193، BRS 3210، BRS 3213 و BRS 3220
- گروه INIFAP: شامل INIFAP 00-24، INIFAP 00-28، INIFAP 95-9، INIFAP 97-14 و INIFAP 97-15
- گروه NARO-Kituza: شامل KR1 تا KR10
- گروه Roubi: شامل Roubi 1، Roubi 2، Roubi 4، Roubi 5، Roubi 6، Roubi 7، Roubi 8، Roubi 9 و Roubi 10
- گروه Selection Robusta: شامل Sln.1R، Sln.2R و Sln.3R
- گروه TR: شامل TR4، TR9 و TR11
برای خریدار قهوه لازم نیست تمام این نامها را حفظ کند. هنگام خرید، معمولاً اطلاعاتی مانند کشور تولیدکننده، روش فرآوری، گرید دانه، درجه رست و طعم محصول کاربرد بیشتری دارند.
برای مثال، در بازار بیشتر با نامهایی مانند روبوستا ویتنام، اوگاندا، هند چری، هند پارچمنت، اندونزی AP1 یا روبوستا پیبی روبهرو میشوید. این نامها برای انتخاب و خرید قهوه قابلاستفادهتر از نام رقم ژنتیکی گیاه هستند.
انواع قهوه روبوستا در بازار چگونه دستهبندی میشوند؟
خریدار معمولاً هنگام مراجعه به فروشگاه با نام ارقام ژنتیکی روبهرو نمیشود. انواع روبوستای موجود در بازار بیشتر براساس چهار معیار معرفی میشوند:
- کشور تولیدکننده
- روش فرآوری
- شکل و اندازه دانه
- گرید تجاری
برای جلوگیری از سردرگمی، باید هرکدام را جداگانه بشناسیم.
انواع قهوه روبوستا براساس کشور تولید کننده
نامهایی مانند ویتنام، هند، اندونزی، اوگاندا و کامرون، کشور یا خاستگاه دانه روبوستا را مشخص میکنند. شرایط آب و هوایی، رقم گیاه، روش فرآوری و استانداردهای تولید در هر کشور متفاوت است. همین عوامل میتوانند بر تلخی، بادی، عطر، تمیزی فنجان و کاربرد نهایی دانه اثر بگذارند.
به همین دلیل، برای پاسخ به سؤال بهترین قهوه روبوستا برای کدام کشور است؟ نباید فقط حجم تولید کشورها را مقایسه کرد. نوع مصرف، کیفیت محموله، فرآوری و طعم مورد انتظار نیز اهمیت دارند.
روبوستا ویتنام؛ مناسب اسپرسوی قوی و پرکافئین
ویتنام یکی از خاستگاههای اصلی روبوستا در بازار جهانی است. روبوستای این کشور در ایران نیز برای میکسهای اسپرسو، قهوه فوری و مصرفهای تجاری استفاده میشود.
بسیاری از نمونههای تجاری ویتنام بادی سنگین، تلخی محسوس و کرمای مناسبی دارند. این دانه برای افرادی مناسب است که اسپرسویی قوی و پرکافئین میخواهند.
تمام دانههای ویتنام کیفیت یکسانی ندارند. رقم گیاه، منطقه کشت، میزان عیوب، فرآوری، تازگی و درجه رست میتوانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.
روبوستا هند از چری تا کاپی رویال
هند روبوستا را با روشهای فرآوری و گریدهای مختلف عرضه میکند. روبوستا چری، پارچمنت و کاپی رویال از نامهای شناختهشده این کشور هستند.
روبوستا چری هند با روش طبیعی یا خشک فرآوری میشود و معمولاً بادی و شدت طعمی بیشتری دارد.
روبوستا پارچمنت هند با روش شسته تولید میشود و میتواند فنجان تمیزتر و تلخی کنترلشدهتری داشته باشد.
کاپی رویال نیز از گریدهای روبوستای شسته هند است و بیشتر در میکسهایی استفاده میشود که علاوه بر کرما و بادی، تمیزی طعم نیز اهمیت دارد.
روبوستا اندونزی سنگین و مناسب رست تیره
بعضی نمونههای روبوستای اندونزی با بادی سنگین و طعمهایی نزدیک به خاک، چوب، ادویه، کاکائو یا دود شناخته میشوند.
این ویژگیها میتوانند برای اسپرسوی رست تیره و نوشیدنیهای شیری مناسب باشند؛ زیرا طعم قهوه در ترکیب با شیر کمتر گم میشود.
در بازار ایران ممکن است نامهایی مانند اندونزی AP1 و اندونزی EK دیده شود. این عبارتها رقم ژنتیکی نیستند و به دستهبندی تجاری محصول اشاره دارند.
روبوستا اوگاندا؛ گزینهای متعادلتر
اوگاندا یکی از خاستگاههای تاریخی و مهم قهوه کانفوراست. بعضی نمونههای مناسب این کشور میتوانند طعمی تمیزتر و متعادلتر از روبوستاهای تجاری معمول ایجاد کنند.
در برخی محمولهها ممکن است طعمهایی نزدیک به شکلات تلخ، مغزها، ادویه یا میوه خشک احساس شود.
روبوستای اوگاندا برای میکسی مناسب است که باید قدرت و کرمای روبوستا را حفظ کند، اما تلخی آن بیشازحد خشن نباشد.
کونیلون برزیل
قهوه کانفورا در برزیل بیشتر با نام کونیلون یا Conilon شناخته میشود.
کونیلون و روبوستا نام دو گروه مهم درون قهوه کانفورا هستند. این نامها به جمعیتهای گیاهی متفاوتی اشاره دارند، هرچند هر دو در بازار عمومی زیر عنوان روبوستا قرار میگیرند.
کونیلون برزیل معمولاً در میکس اسپرسو، قهوه فوری و محصولات تجاری استفاده میشود. بسیاری از نمونهها بادی مناسب و اسیدیته کمی دارند.
روبوستا کامرون
کامرون یکی از کشورهای تولیدکننده روبوستا در آفریقای مرکزی است.
قهوه این کشور بسته به منطقه، رقم، فرآوری و رست میتواند بادی سنگین، تلخی مشخص و طعمهایی نزدیک به کاکائو، چوب یا ادویه داشته باشد.
انواع دونه روبوستا براساس روش فرآوری
فرآوری مجموعه مراحلی است که پس از برداشت میوه قهوه برای جداکردن و آمادهسازی دانه سبز انجام میشود.
عبارتهایی مانند چری و پارچمنت بیشتر به روش آمادهسازی دانه اشاره دارند، نه نوع ژنتیکی گیاه.
روبوستا چری
در استاندارد تجاری قهوه هند، Cherry Coffee به قهوهای گفته میشود که میوه آن پس از برداشت به روش خشک یا طبیعی فرآوری شده است.
در این روش، میوه قهوه همراه با دانه خشک میشود و پس از رسیدن به رطوبت مناسب، پوسته خشک از دانه جدا میشود.
روبوستا چری میتواند بادی و شدت طعمی بیشتری داشته باشد؛ اما نتیجه نهایی به کیفیت برداشت، خشککردن، نگهداری و رست وابسته است.
روبوستا پارچمنت
Parchment Coffee به قهوهای گفته میشود که پوست میوه آن جدا شده و دانه پس از تخمیر، شستوشو و خشککردن آماده میشود.
روبوستا پارچمنت یا روبوستای شسته معمولاً فنجان تمیزتر و طعم کنترلشدهتری نسبت به بسیاری از نمونههای طبیعی ایجاد میکند.
Coffee Board India برای روبوستا چری و پارچمنت گریدهای تجاری متعددی تعریف کرده است.
انواع دانه روبوستا براساس شکل دانه
قهوه روبوستا pb پیبی چیست؟
PB مخفف Peaberry است. در بیشتر میوههای قهوه دو دانه تشکیل میشود، اما در بعضی میوهها فقط یک دانه گردتر رشد میکند.
بنابراین روبوستا PB یک گونه، رقم یا کشور مستقل نیست. این نام فقط شکل خاص دانه را مشخص میکند و پیبی هم در عربیکا و هم در روبوستا دیده میشود.
گردبودن دانه بهتنهایی تضمین نمیکند که قهوه کافئین، کیفیت یا طعم بهتری داشته باشد. این موارد باید براساس خاستگاه، فرآوری، سلامت محموله و نتیجه عصارهگیری بررسی شوند.
انواع دان روبوستا براساس گرید تجاری
گرید تجاری، نوع ژنتیکی روبوستا نیست؛ بلکه روشی برای معرفی دانه براساس کشور تولیدکننده، روش فرآوری، اندازه، شکل و میزان عیوب آن است.
- AP1: معمولاً به روبوستای خشک فرآوری شده اندونزی با گرید ۱ گفته میشود که پس از پوستگیری پولیش شده است؛ گرید ۱ در استاندارد اندونزی کمترین محدوده عیوب تجاری را دارد.
- EK: یک عنوان تجاری رایج برای بعضی روبوستاهای اندونزی است، اما تعریف رسمی و یکسان جهانی ندارد؛ بنابراین اندازه دانه و میزان عیوب آن باید از فروشنده یا برگه مشخصات محموله بررسی شود.
- Screen 18: یعنی بخش عمده دانهها روی الکی با سوراخ حدود ۷.۱ میلیمتر باقی میمانند؛ این عبارت فقط درشتی دانه را نشان میدهد و بهتنهایی تضمینکننده کیفیت طعمی نیست.
- Kaapi Royale: یک روبوستای تخصصی و شسته هند است که از دانههای درشت و سورتشده Robusta Parchment AB تهیه میشود و معمولاً با بادی کامل و طعمی نرمتر شناخته میشود.
- Robusta Cherry A: روبوستای هند با فرآوری طبیعی یا خشک و دانههای درشت است که حداقل بخش اصلی آن در محدوده اسکرین ۱۷ قرار میگیرد.
- Robusta Cherry AB: روبوستای طبیعی هند با دانههای تخت و اندازه متوسط است که بیشتر دانههای آن در محدوده اسکرین ۱۵ دستهبندی میشوند.
- Robusta Cherry PB: روبوستای طبیعی هند با دانههای پیبری است؛ یعنی داخل میوه بهجای دو دانه تخت، یک دانه گردتر تشکیل شده است.
- Robusta Parchment A: روبوستای شسته و درشت هند است که بخش اصلی دانههای آن در محدوده اسکرین ۱۷ قرار میگیرد و با دقت بیشتری سورت میشود.
- Robusta Parchment AB: روبوستای شسته هند با دانههای تخت و اندازه متوسط است که بیشتر دانههای آن در محدوده اسکرین ۱۵ قرار دارند.
- Robusta Parchment PB: روبوستای شسته هند با دانههای گرد پیبری است و شکل دانه را نشان میدهد، نه یک رقم ژنتیکی مستقل.
به زبان ساده، Cherry و Parchment روش فرآوری، A و AB اندازه و رده دانه، PB شکل دانه و Screen عدد اندازه دانه را نشان میدهند. AP1، EK و Kaapi Royale نیز عنوانها یا گریدهای تجاریاند، نه انواع ژنتیکی گیاه روبوستا.
تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا چیست؟
تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا در طعم، بادی، کافئین دان قهوه است روبوستا معمولاً تلختر، قویتر و پرکافئینتر است و میتواند کرمای بیشتری در اسپرسو ایجاد کند. عربیکا اغلب عطر پیچیدهتر، شیرینی بیشتر و اسیدیته محسوستری دارد. برای شناخت قهوه عربیکا نیز راهنمای قهوه عربیکا چیست؟ اطلاعات کاملتری ارائه میدهد.
کدام روبوستا برای اسپرسو مناسبتر است؟
انتخاب بهترین قهوه برای اسپرسو باید با ذائقه، دستگاه و نوع نوشیدنی هماهنگ باشد. اگر اسپرسوی بسیار قوی، تلخ و پرکافئین میخواهید، روبوستا ویتنام یا یک میکس روبوستا غالب میتواند مناسب باشد. برای اسپرسوی متعادلتر میتوان روبوستای هند، کاپی رویال یا نمونه باکیفیت اوگاندا را تهیه کرد. روبوستا اندونزی نیز برای افرادی مناسب است که بادی سنگین و طعمهای خاکی یا ادویهای را میپسندند.
در بسیاری از موارد، بهترین ترکیب قهوه عربیکا و روبوستا نتیجه متعادلتری ایجاد میکند. عربیکا عطر و شیرینی را افزایش میدهد و روبوستا نیز بادی، کافئین و کرما را بیشتر میکند.
جمعبندی
قهوه روبوستا مانند عربیکا دارای انواع و ارقام ژنتیکی متعددی است. کاتالوگ فعلی World Coffee Research تعداد ۴۷ رقم مهم را معرفی میکند؛ اما این فهرست تمام تنوع روبوستای جهان را در بر نمیگیرد.
در بازار مصرف، روبوستا بیشتر براساس کشور تولیدکننده، روش فرآوری، شکل دانه و گرید تجاری معرفی میشود. به همین دلیل نامهایی مانند ویتنام، چری، پیبی، AP1 و کاپی رویال را بیشتر از نام رقمهایی مانند BRS 2314، KR1 یا TR9 مشاهده میکنیم.
ویتنام بیشتر برای اسپرسوی قوی و اقتصادی شناخته میشود. هند روبوستاهایی مانند چری، پارچمنت و کاپی رویال دارد. اندونزی معمولاً بادی سنگینتری ایجاد میکند و بعضی نمونههای اوگاندا میتوانند متعادلتر باشند.
برای انتخاب نهایی باید خاستگاه، فرآوری، گرید، رست و کاربرد قهوه را در کنار یکدیگر بررسی کنید. جهت مشاوره و خرید قهوه روبوستا بهصورت کیلویی یا عمده میتوانید با کارشناسان فروشگاه کافیو در ارتباط باشید.
سؤالات متداول درباره انواع قهوه روبوستا
آیا روبوستا مانند عربیکا ارقام مختلف دارد؟
بله. روبوستا دارای تنوع ژنتیکی گستردهای است. کاتالوگ World Coffee Research در نسخه فعلی ۴۷ رقم مهم روبوستا را معرفی میکند، اما این فهرست تمام ارقام جهان را شامل نمیشود.
معروفترین انواع روبوستا در بازار کداماند؟
روبوستا ویتنام، هند، اندونزی، اوگاندا، برزیل و کامرون از نامهای رایج بازار هستند. این نامها خاستگاه دانه را نشان میدهند، نه رقم ژنتیکی آن را.
قهوه روبوستا چری چیست؟
روبوستا چری به قهوهای گفته میشود که معمولاً با روش خشک یا طبیعی فرآوری شده است. کلمه چری در اینجا به معنی طعم گیلاس نیست.
تفاوت روبوستا چری و پارچمنت چیست؟
چری با روش طبیعی یا خشک فرآوری میشود، اما پارچمنت حاصل فرآوری شسته است. پارچمنت معمولاً فنجان تمیزتری دارد و چری میتواند بادی و شدت طعمی بیشتری ایجاد کند.
قهوه روبوستا پیبی چیست؟
پیبی یا Peaberry دانهای گردتر است که بهصورت یک دانه داخل میوه قهوه رشد میکند. پیبی یک گونه یا رقم مستقل نیست.
بهترین روبوستا برای اسپرسو کدام است؟
برای اسپرسوی قوی میتوان روبوستا ویتنام یا اندونزی را بررسی کرد. برای میکس متعادلتر، روبوستای شسته هند، کاپی رویال یا بعضی نمونههای اوگاندا میتوانند مناسب باشند.
روبوستای خالص بهتر است یا ترکیب عربیکا و روبوستا؟
روبوستای خالص معمولاً تلخی و کافئین بیشتری دارد. ترکیب آن با عربیکا میتواند عطر، شیرینی و تعادل بیشتری ایجاد کند. انتخاب نهایی به ذائقه و نوع نوشیدنی بستگی دارد.