وقتی صحبت از درجه بندی قهوه چیست؟ به میان میآید، اصطلاحاتی مانند Grade 1، AA، Supremo یا SHB از پرکاربردترین واژههایی هستند که روی کیسههای قهوه سبز دیده میشوند. با این حال، بسیاری از خریداران و صاحبان کافهها تصور میکنند این واژهها یک استاندارد جهانی یکسان و تضمینی مطلق برای کیفیت هستند؛ در حالی که واقعیت چیز دیگری است. نظام درجه بندی قهوه در جهان بسیار متنوع است و هر کشور بر اساس معیارهای متفاوتی مثل اندازه دانه، تعداد عیوب یا حتی ارتفاع محل کشت، محصول خود را دسته بندی میکند. در این مقاله از کافیو مرکز عمده فروشی قهوه تهران، قصد داریم به دور از تعارفات تجاری، انواع گرید قهوه را بررسی کنیم تا بدانید پشت هر اصطلاح دقیقاً چه چیزی پنهان است و چطور میتوانید بهترین گرید قهوه را برای نیاز خود انتخاب کنید.
گرید قهوه چیست و دقیقاً چه چیزی را نشان میدهد؟
گرید قهوه یا درجه بندی قهوه یعنی دسته بندی و جداسازی دانههای سبز قهوه بر اساس ویژگیهای ظاهری، فیزیکی و شرایط رشد آنها. این سیستم به خریداران کمک میکند تا پیش از برشتهکاری (رست) و چشیدن قهوه، کیفیت فیزیکی، یکدست بودن و سلامت بار را ارزیابی کنند.
نکته مهم این است که گرید قهوه یک استاندارد جهانی یکسان ندارد یعنی ممکن است یک کشور معیار خود را بر اساس اندازه دانه و کشور دیگر بر اساس تعداد دانههای معیوب قرار دهد. به همین دلیل، عباراتی مثل «گرید ۱» در کشورهای مختلف معنای کاملاً متفاوتی دارند. برای همین، هنگام بررسی قیمت قهوه فله کیلویی بهتر است گرید، نوع دانه، خاستگاه و شرایط محموله را همزمان در نظر بگیرید. ما در کافیو به عنوان مرکز فروش قهوه عمده در بازار ۱۵ خرداد، بالاترین کیفیت دانههای قهوه را با ضمانت سلامت بار و مناسبترین قیمت برای کافهها و فعالان این حوزه فراهم کردهایم.
۱. اندازه دانه (اسکرین سایز – Screen Size)
در این روش، دانههای قهوه با استفاده از صفحات سرند و غربالکنندههای استاندارد (که بر اساس واحد ۶۴/۱ اینچ اندازهگیری میشوند) بر اساس بزرگی و کوچکی جدا میشوند. چه به دنبال خرید قهوه عربیکا با عطر و طعم پیچیده باشید و چه قصد تهیه خرید قهوه روبوستا با کافئین بالا را داشته باشید، بررسی دقیق اسکرین سایز برای یکدست درآمدن بار برشتهکاری امری ضروری است.
-
نحوه عملکرد: شمارههای بالاتر نشاندهنده دانههای درشتتر هستند. برای مثال، اسکرین ۱۸ (Screen 18) به دانههایی با قطر حدود ۷.۱۴ میلیمتر اشاره دارد.
-
نکته: اسکرین سایز فقط اندازه دانه را نشان میدهد و بهتنهایی تضمینکننده طعم خوب نیست.
۲. تعداد عیوب (شمارش عیوب – Defect Count)
در این سیستم، یک حجم یا وزن مشخص از قهوه سبز (مثلاً نمونه ۳۰۰ گرمی) بررسی میشود و تمام دانههای معیوب، شکسته، ناقص یا ناخالصیها (مانند سنگ و چوب) شمارش و امتیازدهی میشوند. این موضوع به ویژه زمانی که میخواهید قیمت قهوه اسپرسو کیلویی را برای ترکیبهای تجاری یا تخصصی کافه خود مدیریت کنید، تأثیر مستقیم روی کیفیت خروجی فنجان خواهد گذاشت.
-
نحوه عملکرد: عیوب مختلف (مانند دانههای سیاه یا ترشزده) وزن متفاوتی در امتیاز نهایی دارند. هرچه تعداد و میزان عیوب کمتر باشد، گرید فیزیکی دانه بالاتر و پاکتر است.
۳. ارتفاع کشت (Altitude / Hard Bean)
این دستهبندی به ارتفاع زمین زراعی که بوته قهوه در آن رشد کرده است اشاره دارد.
-
نحوه عملکرد: در ارتفاعات بالاتر، به دلیل هوای سردتر، میوه قهوه آهستهتر رشد میکند و دانهای متراکمتر و فشردهتر شکل میگیرد. اصطلاحاتی مانند SHB (دانه سخت و ارتقاعیافته) یا HB (دانه سخت) مربوط به این بخش هستند.
۴. سیستمهای درجهبندی اختصاصی کشورها (Country-Specific Grading)
بسیاری از کشورهای تولیدکننده قهوه سیستم نامگذاری مختص به خود را دارند که ممکن است ترکیبی از اندازه دانه و عیوب باشد:
-
برزیل: بر اساس تعداد عیوب از Type 2 (کمترین عیب و بالاترین کیفیت) تا Type 8 دستهبندی میشود.
-
کلمبیا: بیشتر بر اساس اندازه دانه نامگذاری میشود؛ مانند Supremo (دانههای درشتتر) و Excelso.
-
کنیا: دانهها را با کدهای فیزیکی و اندازهای مثل AA، AB و PB (پابری یا دانه تکتخم) معرفی میکند.
-
اندونزی: بر اساس سیستم عیوب محلی از Grade 1 تا Grade 6 دستهبندی میشود.
۵. گرید اسپشیالیتی (Specialty Grade)
این گرید بالاترین سطح کیفی قهوه است که شامل قهوههای تخصصی میشود. برای اینکه قهوهای در این رده قرار گیرد، علاوه بر نداشتن عیوب فیزیکی عمده، باید در ارزیابی حسی توسط متخصصان چشایی (Q-Grader) امتیاز ۸۰ از ۱۰۰ یا بالاتر را کسب کند.

جدول معیارهای اصلی درجهبندی فیزیکی و تجاری قهوه
| معیار ارزیابی | اصطلاحات و کدهای رایج | توضیح و نحوه بررسی |
| اندازه دانه (Screen Size) | Screen 16, Screen 18, 16 Up | تفکیک دانهها بر اساس اندازه با استفاده از سرندهای استاندارد (واحد: ۶۴/۱ اینچ). شماره بالاتر مخفف دانه درشتتر است. |
| شمارش عیوب (Defect Count) | Grade 1, Grade 2, Type 2 تا 8 | شمارش تعداد دانههای معیوب (ترش، سیاه، شکسته) یا ناخالصیها در یک نمونه مشخص (مثلاً ۳۰۰ گرم). عیوب کمتر = گرید بالاتر. |
| ارتفاع کشت (Altitude / Hard Bean) | SHB, HB, SHG | دستهبندی بر اساس ارتفاع محل رشد گیاه. ارتفاع بیشتر به دلیل هوای سردتر باعث کندی رشد، متراکم شدن و سختی دانه میشود. |
گریدبندی قهوه بر اساس اندازه دانه یا Screen Size چگونه است؟
گریدبندی بر اساس Screen Size، دانههای قهوه را بر اساس اندازه و نحوه عبور آنها از سرندهای استاندارد دستهبندی میکند. شماره اسکرین معمولاً بر اساس ۶۴/۱ اینچ بیان میشود؛ بنابراین شماره بالاتر معمولاً به دانهای درشتتر اشاره دارد.
برای نمونه، Screen 16 تقریباً معادل ۶.۳۵ میلیمتر و Screen 18 حدود ۷.۱۴ میلیمتر است. البته Screen Size فقط اندازه دانه را توصیف میکند و بهتنهایی درباره تعداد عیوب یا کیفیت حسی قهوه اطلاعات کاملی نمیدهد.
در خرید عمده، عباراتی مانند Screen 16، Screen 18 یا 16 Up باید دقیق بررسی شوند. برای مثال، عبارت 16 Up معمولاً نشان میدهد بخش اصلی دانهها در اسکرین ۱۶ و بالاتر قرار دارند؛ اما درصد مجاز دانههای کوچکتر باید در مشخصات محموله یا توافق خرید مشخص شود.
اندازه دانه در فرآیند رست نیز اهمیت عملی دارد، زیرا تفاوت اندازه و چگالی دانه میتواند روی رفتار آن هنگام برشتهکاری اثر بگذارد. به همین دلیل، اگر یک قهوه برای استفاده تجاری خریداری میشود، شماره اسکرین بهتر است همراه با نمونه واقعی محصول و سایر مشخصات بررسی شود.
گریدبندی قهوه بر اساس تعداد عیوب یا Defect Count چگونه انجام میشود؟
در سیستم Defect Count، قهوه بر اساس تعداد و نوع عیوب موجود در یک نمونه مشخص طبقهبندی میشود و همه عیوب ارزش یکسانی ندارند. بنابراین تعداد دانههای معیوب با تعداد Defectهای محاسبهشده در یک استاندارد یکسان نیست.
عیوب میتوانند شامل دانههای سیاه، ترش، شکسته یا آسیبدیده و همچنین ناخالصیهایی مانند سنگ و چوب باشند. در سیستمهای مختلف، برای هر نوع عیب وزن یا ارزش مشخصی در نظر گرفته میشود.
برای نمونه، در سیستم طبقهبندی برزیل، قهوه بر اساس نمونه ۳۰۰ گرمی و تعداد عیوب به Typeهای مختلف تقسیم میشود. Type 2 در این سیستم به نمونهای با تعداد عیوب بسیار کمتر از Type 8 اشاره دارد؛ بنابراین افزایش شماره Type در این سیستم به معنای افزایش میزان عیوب مجاز است.
نکته مهم این است که این شمارهها را نباید بدون توجه به کشور و استاندارد با Grade کشورهای دیگر مقایسه کرد. ممکن است Grade 1 در یک کشور بر اساس تعداد عیوب تعریف شود، در حالی که یک عنوان مشابه در سیستم دیگری معیار متفاوتی داشته باشد.
گرید قهوه بر اساس ارتفاع کشت چیست؟ SHB، HB و اصطلاحات مشابه
گریدهای ارتفاعی، قهوه را بر اساس ارتفاع محل کشت دستهبندی میکنند و اصطلاحاتی مانند HB و SHB در برخی کشورهای تولیدکننده برای این منظور استفاده میشوند. این دستهبندی به شرایط رشد گیاه و ارتفاع محل کشت مربوط است، نه مستقیماً به امتیاز حسی قهوه.
در تعریف رایج، HB مخفف Hard Bean و SHB مخفف Strictly Hard Bean است. SHB معمولاً به قهوهای اشاره دارد که در ارتفاع بالاتری نسبت به HB رشد کرده است؛ با این حال محدوده دقیق ارتفاع در استانداردهای کشورهای مختلف میتواند متفاوت باشد.
ارتفاع بالاتر معمولاً با دمای پایینتر و رشد آهستهتر گیاه همراه است و میتواند روی تراکم دانه اثر بگذارد. با این حال، نباید فقط با دیدن عبارت SHB نتیجه گرفت که قهوه از نظر کیفیت حسی حتماً سطح بالاتری دارد.
رقم گیاه، منطقه کشت، فرآوری، برداشت، خشککردن و شرایط نگهداری نیز روی کیفیت نهایی تأثیر دارند. بنابراین SHB را باید یک شاخص مرتبط با شرایط کشت دانست، نه یک امتیاز کیفیت مستقل.

مقایسه درجهبندی قهوه در کشورهای مختلف تولید کننده
| کشور مبدأ | سیستم درجهبندی | گریدهای کلیدی | مبنای اصلی دستهبندی |
| برزیل | Type System | Type 2 تا Type 8 | تعداد و میزان عیوب موجود در نمونه (Type 2 بالاترین کیفیت و کمترین عیب) |
| کلمبیا | Size-Based | Supremo, Excelso | اندازه دانه (Supremo مختص دانههای درشتتر و Excelso سایزهای متوسط و کوچکتر) |
| کنیا | Physical Sort | AA, AB, PB, C, TT | اندازه، شکل فیزیکی دانه و نوع دانه (AA بزرگترین، PB دانه تکتخم یا پیبری) |
| اندونزی | SNI Standards | Grade 1 تا Grade 6 | میزان عیوب مجاز طبق استانداردهای محلی و مل |
گرید قهوه در کشورهای مختلف چه تفاوتی دارد؟
گرید قهوه در کشورهای تولیدکننده بر اساس یک سیستم جهانی واحد تعیین نمیشود و همین موضوع باعث میشود یک عبارت مشابه در دو کشور معنای متفاوتی داشته باشد. در یک کشور ممکن است اندازه دانه معیار اصلی باشد و در کشور دیگر تعداد عیوب یا ارتفاع کشت اهمیت بیشتری داشته باشد.
گریدبندی قهوه در برزیل؛ Type 2 تا Type 8
در سیستم رایج طبقهبندی برزیل، Type بیشتر به تعداد و میزان عیوب موجود در نمونه مربوط میشود. این طبقهبندی از Type 2 تا Type 8 را شامل میشود و هرچه شماره Type بالاتر باشد، میزان عیوب مجاز نیز بیشتر میشود.
در این سیستم، Type 2 حداکثر چهار Defect کامل و Type 8 حداکثر ۳۶۰ Defect را در نمونه مورد بررسی پوشش میدهد. به همین دلیل Type 2 و Type 8 را نمیتوان صرفاً دو شماره متوالی بدون تفاوت کیفی در نظر گرفت.
البته در بازار برزیل، عواملی مانند اندازه دانه، کیفیت حسی و نوع آمادهسازی نیز در توصیف قهوه اهمیت دارند. بنابراین برای خرید یک قهوه برزیلی، فقط Type را بررسی نکنید و مشخصات کامل محموله را بخواهید.
گریدبندی قهوه کلمبیا؛ Supremo و Excelso
در کلمبیا، اصطلاحهای Supremo و Excelso عمدتاً به دستهبندی اندازه دانه مربوط هستند. Supremo معمولاً به دانههای بزرگتر و Excelso به گروهی از دانههای کوچکتر اشاره میکند.
در نتیجه، Supremo را نباید بهصورت خودکار معادل کیفیت حسی بالاتر در نظر گرفت. اندازه دانه فقط یکی از معیارهای طبقهبندی است و کیفیت واقعی محصول به عوامل دیگری مانند خاستگاه، فرآوری، میزان عیوب و ویژگیهای حسی نیز وابسته است.
گریدبندی قهوه در اندونزی و کنیا
اندونزی و کنیا دو نمونه مناسب برای درک تفاوت سیستمهای درجهبندی هستند. در اندونزی، سیستم SNI از معیار عیوب برای طبقهبندی قهوه استفاده میکند و Grade 1 در مقایسه با درجات پایینتر، میزان عیوب کمتری را مجاز میداند.
در کنیا، اصطلاحهایی مانند AA، AB، PB، C و TT بیشتر به دستهبندی دانهها بر اساس اندازه، شکل و ویژگیهای فیزیکی مربوط هستند. AA در سیستم رایج کنیا به دانههای بزرگتر از AB اشاره دارد و PB برای Peaberry به کار میرود.
بنابراین Grade 1 اندونزی و AA کنیا قابل مقایسه مستقیم نیستند، چون معیار شکلگیری این دو عنوان یکسان نیست. هنگام خرید قهوه وارداتی، کشور مبدأ و سیستم درجهبندی باید همیشه همراه با عنوان گرید بررسی شود.
تفاوت گرید تجاری و گرید اسپشیالیتی چیست؟
گرید تجاری بیشتر برای طبقهبندی و معامله قهوه در حجمهای مختلف استفاده میشود، در حالی که ارزیابی اسپشیالیتی به مجموعه گستردهتری از ویژگیهای فیزیکی و حسی توجه دارد. امتیاز ۸۰ به بالا در سیستم امتیازدهی رایج SCA، سالها یکی از معیارهای شناختهشده برای ورود قهوه به محدوده اسپشیالیتی بوده است.
با این حال، ارزیابی قهوه فقط به یک عدد محدود نمیشود. عواملی مانند عطر و طعم، اسیدیته، شیرینی، بدنه، یکنواختی، پاکیزگی و ویژگیهای اختصاصی قهوه در ارزیابی حسی اهمیت دارند.
به همین دلیل، اگر فروشندهای قهوهای را «اسپشیالیتی» یا «بالای ۸۰» معرفی میکند، بهتر است مشخص شود این امتیاز مربوط به کدام Lot، چه نمونهای و چه ارزیابیای بوده است.
همچنین باید توجه داشت که اصطلاح «اسپشیالیتی» با گرید فیزیکی یکی نیست. ممکن است یک قهوه از نظر اندازه دانه یا تعداد عیوب گرید مشخصی داشته باشد، اما کیفیت حسی آن موضوع جداگانهای باشد.
جدول فرق گرید تجاری و گرید اسپشیالیتی
| ویژگی مقایسه | گرید تجاری (Commercial Grade) | گرید اسپشیالیتی (Specialty Grade) |
| حجم معاملات | انبوه، فله و تجاری در حجمهای بالا | محمولههای محدود، دستچینشده (Lot-specific) |
| معیار اصلی ارزیابی | ویژگیهای فیزیکی، اندازه دانه و تعداد عیوب | ارزیابی حسی دقیق (کاپینگ قهوه توسط Q-Grader) به همراه سلامت فیزیکی |
| حداقل امتیاز کیفی | عموماً خارج از سیستم امتیازدهی حسی تخصصی | کسب امتیاز ۸۰ از ۱۰۰ یا بالاتر در جدول ارزیابی انجمن قهوه تخصصی (SCA) |
گرید قهوه چه تأثیری بر قیمت خرید عمده دارد؟
گرید میتواند روی قیمت قهوه تأثیر بگذارد، اما قیمت نهایی فقط بر اساس گرید تعیین نمیشود. خاستگاه، گونه قهوه، روش فرآوری، اندازه دانه، میزان عیوب، کیفیت حسی، حجم محموله، شرایط بازار جهانی، هزینههای واردات و نرخ ارز نیز در قیمت خرید عمده نقش دارند.
برای مثال، دو قهوه با اندازه دانه مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در خاستگاه یا فرآوری قیمت متفاوتی داشته باشند. از طرف دیگر، گرید بالاتر همیشه به این معنی نیست که همان قهوه برای تمام کسبوکارها انتخاب اقتصادیتری خواهد بود.
برای یک کافه، ممکن است ثبات کیفیت و تناسب قهوه با دستور اسپرسو مهمتر از پرداخت هزینه بیشتر برای یک گرید خاص باشد. در مقابل، یک فروشنده قهوه تخصصی ممکن است ویژگیهای حسی و اطلاعات خاستگاه را در اولویت قرار دهد.
همچنین قیمت قهوه عمده ثابت نیست و عواملی مانند نرخ ارز، قیمت جهانی قهوه، هزینه حمل و موجودی محموله میتوانند باعث تغییر آن شوند. بنابراین بهتر است تاریخ استعلام قیمت و مشخصات دقیق محموله هنگام مقایسه پیشنهادها ثبت شود.
چگونه گرید مناسب قهوه را برای کسبوکار خود انتخاب کنیم؟
گرید مناسب قهوه، گریدی نیست که صرفاً عدد بالاتری داشته باشد؛ بلکه باید با نوع مصرف، کیفیت مورد انتظار و بودجه خرید هماهنگ باشد. برای انتخاب دقیق، ابتدا مشخص کنید قهوه برای اسپرسو، دمآوری، ترکیب تجاری، فروش خرده یا مصرف پرحجم تهیه میشود.
برای خرید عمده بهتر است این موارد را از فروشنده مشخص کنید:
- گونه قهوه؛ عربیکا، روبوستا یا ترکیب آنها
- کشور و منطقه مبدأ
- روش فرآوری
- سیستم و نوع گرید
- Screen Size در صورت وجود
- میزان و استاندارد عیوب
- وضعیت برداشت و تازگی محموله
- امکان دریافت و تست نمونه
- نوع و وزن بستهبندی
- حداقل مقدار سفارش یا MOQ
- شرایط پرداخت
- شرایط ارسال به تهران و شهرستان
- امکان صدور فاکتور رسمی
- شرایط مرجوعی یا رسیدگی به مغایرت محموله
برای مصرفکننده خانگی پرمصرف، دانستن تفاوت Grade و Screen معمولاً کافی است تا هنگام خرید تحت تأثیر یک عنوان تجاری قرار نگیرد.
برای کافه، رستوران یا خریدار عمده، بررسی نمونه اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا مشخصات نوشتهشده روی محموله باید با کیفیت واقعی همان محصول مطابقت داشته باشد.
نتیجه گیری
درجهبندی قهوه ابزاری کارآمد برای بررسی فیزیکی و تجاری دانههاست، اما هرگز نباید آن را تضمین مطلق طعم یا کیفیت نهایی دانست. همانطور که بررسی کردیم، استانداردهایی مثل اندازه دانه، شمارش عیوب و گریدهای ارتفاعی در هر کشور تعریف متفاوتی دارند و اصطلاحاتی مانند Grade 1 یا AA تنها در بستر خاستگاه خود معتبر هستند. برای مدیران کافهها، رستورانها و فعالان صنف، خرید هوشمندانه یعنی فراتر رفتن از نامها و بررسی همزمان فاکتورهایی چون فرآوری، خاستگاه، نمونه فیزیکی و تطابق بار با نیاز کسبوکار.
ما در فروشگاه کافیو به عنوان مرکز فروش قهوه عمده در بازار ۱۵ خرداد تهران، با ارائه شفاف مشخصات بار و بالاترین کیفیت دانههای قهوه، در کنار شما هستیم تا بهترین انتخاب را برای مجموعه خود داشته باشید. برای دریافت مشاوره تخصصی، استعلام قیمت و ثبت سفارش میتوانید با کارشناسان ما در تماس باشید:
-
کارشناس فروش ۱: 09127965259
-
کارشناس فروش ۲: 09301005049
سوالات متداول
آیا گرید بالاتر همیشه به معنی قهوه باکیفیتتر است؟
خیر. گرید فقط در چارچوب همان سیستم درجهبندی معنا دارد و ممکن است اندازه دانه، تعداد عیوب یا ارتفاع کشت را نشان دهد. کیفیت حسی قهوه به عوامل بیشتری وابسته است.
تفاوت Grade و Screen در قهوه چیست؟
Grade یک اصطلاح کلی برای طبقهبندی قهوه است و معنای آن به سیستم مورد استفاده بستگی دارد؛ اما Screen مشخصاً به اندازه دانه و نحوه جداسازی آن با سرند مربوط میشود.
Grade 1 قهوه یعنی چه؟
Grade 1 در کشورهای مختلف معنای یکسانی ندارد. بنابراین هنگام مشاهده این عنوان باید کشور مبدأ و استاندارد مورد استفاده مشخص باشد.
AA در قهوه کنیا یعنی چه؟
AA در سیستم رایج درجهبندی کنیا به یک دسته اندازهای از دانهها اشاره دارد و بهتنهایی امتیاز حسی قهوه را مشخص نمیکند.
Supremo کلمبیا یعنی چه؟
Supremo در سیستم رایج کلمبیا به گروهی از دانههای بزرگتر اشاره دارد. این عنوان بهتنهایی تضمینکننده کیفیت حسی بالاتر نیست.
SHB در قهوه به چه معناست؟
SHB مخفف Strictly Hard Bean است و به طبقهبندی مرتبط با ارتفاع کشت و ویژگی سختی دانه اشاره دارد. محدوده دقیق ارتفاع میتواند بر اساس کشور متفاوت باشد.
آیا قهوه اسپشیالیتی همان گرید بالا است؟
خیر. گرید فیزیکی و اسپشیالیتی دو مفهوم کاملاً یکسان نیستند. در ارزیابی اسپشیالیتی، ویژگیهای حسی و سایر مشخصات قهوه نیز اهمیت دارند.
هنگام خرید عمده قهوه فقط گرید را بررسی کنیم؟
خیر. گونه، خاستگاه، فرآوری، تازگی، اندازه دانه، میزان عیوب، نمونه واقعی، بستهبندی، حداقل سفارش و شرایط تحویل نیز باید بررسی شوند.