قهوه یکی از محبوبترین نوشیدنیهای جهان است و شناخت انواع آن بهخصوص برای خریداران، باریستاها و علاقهمندان به قهوه اهمیت زیادی دارد. در میان همه گونههای کشتشده، دو نوع قهوه عربیکا (Arabica) و قهوه روبوستا (Robusta) بیشترین سهم بازار جهانی را دارند. هرچند در نگاه اول ممکن است تفاوت این دو نوع قهوه فقط در طعم باشد، اما واقعیت این است که از طعم و بو گرفته تا قیمت، میزان کافئین، ظاهر دانه، کیفیت عصارهگیری و حتی محل رشد، تفاوتهای مهمی بین عربیکا و روبوستا دیده میشود. در این مقاله با انواع تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا آشنا میشویم.
تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا طعمی ملایمتر، شیرینتر و پیچیدهتر دارد و معمولاً در ارتفاعات بالا رشد میکند؛ دانههایش بیضی و کشیدهاند و کافئین کمتری دارد، به همین دلیل قیمت آن بالاتر است. در مقابل، روبوستا طعمی قویتر، تلختر و خاکیتر دارد، کافئین آن تقریباً دو برابر عربیکاست، دانههایش گردتر و کوچکترند و در مناطق گرم و کمارتفاع رشد میکند. روبوستا بهدلیل مقاومت بیشتر و قیمت پایینتر، برای اسپرسوهای غلیظ و کرمای بیشتر استفاده میشود.
جهت خرید قهوه عمده تازه رست شده با طعمی متفاوت از مجموعه کافیو کلیک کنید.
فرق قهوه عربیکا و روبوستا
| ویژگی | قهوه عربیکا | قهوه روبوستا |
|---|---|---|
| طعم | ملایم، شیرین، خوشعطر، با نُتهای میوهای | تلختر، قویتر، خاکی با نُتهای مغزدار |
| میزان کافئین | کمتر | تقریباً دو برابر عربیکا |
| محل کشت | ارتفاعات بالا و مناطق خنک | مناطق کمارتفاع، گرم و مرطوب |
| شکل دانه | کشیدهتر، بیضی، با شیار خمیده | گردتر، کوچکتر، با شیار صاف |
| مقاومت گیاه | حساستر به آفات و بیماریها | بسیار مقاومتر و پربازدهتر |
| قیمت | گرانتر به دلیل کیفیت و هزینه تولید بالاتر | ارزانتر و اقتصادیتر |
| تولید جهانی | حدود ۷۰٪ تولید جهان | حدود ۳۰٪ تولید جهان |
انواع قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: قهوه عربیکا و روبوستا هرکدام زیرگونهها و انواع مختلفی دارند که در مناطق متفاوتی کشت میشوند و همین موضوع باعث ایجاد تفاوت در عطر، طعم و کیفیت آنها میشود. عربیکا انواعی مانند تیپیکا، بوربون، کاتورا، کاتیمور، گیشا و جاوه دارد که هرکدام ویژگیهای حسی منحصربهفردی ارائه میکنند. عربیکا اغلب در ارتفاعات بالا رشد میکند و هر زیرگونه آن بسته به منطقه، آبوهوا و روش پردازش، میتواند طعمهای خاصی مانند گلی، میوهای، کاراملی یا شکلاتی ارائه دهد.
برای آشنایی با ویژگیهای عربیکا، مقاله قهوه عربیکا چیست را مطالعه کنید.
قهوه روبوستا: قهوه روبوستا معمولاً مقاومتر است و انواعی مانند کانفورا، انگوئرو، کونیلا، و چندین هیبرید مقاوم دارد که بیشتر در مناطق گرم و مرطوب آفریقا و آسیا کشت میشوند. تفاوت انواع روبوستا بیشتر در شدت تلخی، میزان کافئین و بدنۀ (بادی) نوشیدنی دیده میشود. بهطور کلی تنوع طعمی عربیکا بسیار بیشتر از روبوستا است.
جهت شناخت دقیق ساختار روبوستا، مطلب قهوه روبوستا چیست انتخاب خوبی است.
تفاوت طعم قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: طعم مهمترین دلیل انتخاب قهوه برای بسیاری از مصرفکنندگان است و تفاوت عربیکا و روبوستا در این بخش بسیار محسوس است. قهوه عربیکا طعم ملایمتر، پیچیدهتر و خوش عطرتر دارد و معمولاً نُتهای میوهای، اسیدیته دلپذیر، شیرینی طبیعی و حس طعمی لطیف ارائه میدهد. این ویژگیها باعث شده عربیکا در اسپشیالیتی کافیها و قهوههای گرانقیمت بیشتر محبوب باشد.
قهوه روبوستا: در مقابل، قهوه روبوستا طعمی قویتر، تلختر و غالباً خاکی یا چوبی دارد. روبوستا بهعلت میزان کافئین بالا، تلخی بیشتری ایجاد میکند و رایحه آن نسبت به عربیکا کمتر پیچیده است. این ویژگیها باعث شده روبوستا برای تهیه اسپرسوهای غلیظ، کرمای بیشتر و ترکیب با عربیکا (بلند اسپرسو) مورد استفاده قرار بگیرد. در مجموع اگر به طعمهای ملایم و خوشعطر علاقهمند هستید عربیکا و اگر به نوشیدنیهای تلخ و قوی علاقه دارید روبوستا مناسبتر است.
برای انتخاب ترکیب مناسب، پیشنهاد میکنیم بهترین ترکیب قهوه عربیکا و روبوستا را بخوانید.
تفاوت دانه قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: دانههای عربیکا معمولاً درشتتر، بیضیتر و دارای خط شکاف (central crease) خمیدهتر هستند. این شکل بیضوی و خط منحنی نشاندهنده تفاوت ساختار ژنتیکی و شرایط رشد متفاوت عربیکا است. دانههای عربیکا به دلیل رشد در ارتفاعات بالاتر و شرایط سختتر، معمولاً متراکمتر و کیفیت بالاتری دارند.
برای شناخت انواع دانه عربیکا مقاله بهترین قهوه عربیکا برای کدام کشور است؟ را مطالعه کنید
قهوه روبوستا: اما دانههای روبوستا کوچکتر، گردتر و دارای خط شکاف مستقیمتر و صافتر هستند. این دانهها مقاومت بیشتری در برابر آفات و شرایط آبوهوایی بد دارند، زیرا گیاه روبوستا کافئین بیشتری تولید میکند که مانند ماده دفاعی عمل میکند. همچنین تراکم کمتر روبوستا موجب استخراج سریعتر و تولید کرمای زیادتر در اسپرسو میشود. همین تفاوتها باعث شده دانه عربیکا برای قهوه تخصصی و دانه روبوستا برای ترکیبات اسپرسو محبوب باشد.
برای شناخت انواع دانه عربیکا مقاله بهترین قهوه روبوستا برای کدام کشور است؟ را مطالعه کنید
تفاوت کافئین قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه روبوستا: یکی از ملموسترین تفاوتها بین عربیکا و روبوستا، میزان کافئین آنهاست. روبوستا تقریباً دو برابر عربیکا کافئین دارد. میزان کافئین بالاتر در روبوستا باعث تلخی بیشتر، بادی سنگینتر و اثر تحریککنندگی قویتر میشود. به همین دلیل روبوستا برای کسانی که دنبال قهوه غلیظتر، تلختر و انرژیزاتر هستند انتخاب مناسبی است.
قهوه عربیکا: در مقابل، عربیکا کافئین کمتری دارد و همین کاهش کافئین باعث شده طعم آن ملایمتر و پیچیدهتر باشد. همچنین کافئین کمتر موجب اسیدیته دلپذیرتر و رایحه بهتر میشود. این تفاوت کافئین دلیل اصلی تلخی روبوستا و شیرینی طبیعی عربیکا است. در اسپرسوهای ترکیبی معمولاً از روبوستا برای افزایش کرما و قدرت نوشیدنی استفاده میشود.
جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره کافئین قهوه عربیکا و روبوستا مقاله کدام قهوه کافئین بیشتری دارد مطالعه کنید.
درصد کافئین عربیکا و روبوستا
-
قهوه عربیکا معمولاً بین ۱ تا ۱.۵ درصد کافئین دارد. این مقدار باعث میشود طعم عربیکا ملایمتر، شیرینتر و کمتر تلخ باشد.
-
قهوه روبوستا حدود ۲ تا ۲.۷ درصد کافئین دارد، یعنی تقریباً دو برابر عربیکا. به همین دلیل روبوستا قویتر، تلختر و انرژیزاتر است.
-
کافئین بالاتر روبوستا علاوه بر قدرت بیشتر نوشیدنی، باعث کرمای بیشتر در اسپرسو و مقاومت بالاتر گیاه نسبت به آفات میشود.
-
اگر به طعم لطیف و اسیدیته ملایم علاقه دارید، عربیکا مناسبتر است؛ اما اگر دنبال اثر بیدارکننده قوی و طعم تلختر هستید، روبوستا انتخاب بهتری است.
تفاوت ظاهری قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: ظاهر دانهها فارغ از شکل، شامل رنگ، بافت و اندازه نیز تفاوتهای قابل توجهی دارد. عربیکا اغلب ظاهری روشنتر، با بافتی صافتر و شکاف مرکزی منحنی دارد. دانههای عربیکا به دلیل فراوری دقیقتر، معمولاً ظاهری یکدستتر و زیباتر دارند و حتی قبل از آسیاب هم رایحه مطبوعتری از خود آزاد میکنند.
قهوه روبوستا: روبوستا تیره تر، سختتر و دارای بافتی خشنتر به نظر میرسد. این تفاوت بهدلیل میزان کافئین بالاتر، ساختار متفاوت گیاه و روشهای فرآوری متفاوت است. در بازار قهوه، بسیاری از افراد با نگاه کردن به دانه، بهسرعت متوجه روبوستا بودن آن میشوند چون معمولاً کوچکتر، تیرهتر و گردتر است. این تفاوت ظاهری یکی از راههای سریع تشخیص این دو نوع قهوه برای خریداران و باریستاهاست.
تفاوت رنگ قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: رنگ دانه قهوه قبل از برشتهکاری مرتبط با نوع گونه و سطح رطوبت آن است، اما بعد از رُست نیز تفاوتهایی دیده میشود. دانه خام عربیکا معمولاً سبز متمایل به آبی یا سبز روشن است. این رنگ نشاندهنده کیفیت بالای دانه و رطوبت مناسب آن است. در حالی که دانه خام روبوستا اغلب زرد متمایل به خاکی است که ناشی از ساختار متفاوت دانه و شرایط رشد آن است.
قهوه روبوستا: بعد از برشتهکاری هم تفاوتها در رنگ ادامه پیدا میکند. عربیکا معمولاً در هر لول رست رنگی یکدستتر و روشنتر دارد، اما روبوستا در همان سطح رست ممکن است کمی تیرهتر به نظر برسد. دلیل این موضوع میزان بالاتر کافئین و تراکم کمتر دانه روبوستا است که منجر به واکنشهای شیمیایی متفاوت در هنگام رست میشود. این تفاوت رنگ برای متخصصان قهوه نشانهای مهم در تشخیص نوع دانه است.
تفاوت قیمت قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: قیمت عربیکا و روبوستا از گذشته تا امروز تفاوت چشمگیری داشته است و معمولاً قهوه عربیکا گرانتر از روبوستا است. دلیل این موضوع عوامل مختلفی است. عربیکا در ارتفاعات بالا رشد میکند و حساستر است، بنابراین هزینه تولید آن بسیار بیشتر است. احتمال آسیبپذیری عربیکا در برابر آفات و تغییرات آبوهوایی زیاد است و این مسئله موجب افزایش قیمت نهایی محصول میشود.
قهوه روبوستا: در مقابل، روبوستا بهدلیل مقاومت بالا، هزینه نگهداری کمتر و امکان برداشت بیشتر، قیمت پایینتری دارد. بازار جهانی نیز بهطور سنتی عربیکا را محصولی باکیفیتتر و مناسبتر برای قهوههای تخصصی میداند، بنابراین تقاضای بیشتری برای آن وجود دارد. همین موضوع باعث شده قیمت عربیکا حتی دو برابر روبوستا باشد. به همین دلیل در بسیاری از ترکیبات اسپرسو برای کاهش هزینه از روبوستا استفاده میشود.
تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا در شکل
قهوه عربیکا: یکی از تفاوتهای مهم میان این دو نوع قهوه، شکل هندسی دانهها است. همانطور که اشاره شد دانههای عربیکا بیضیشکل، کشیدهتر و دارای شکاف مرکزی منحنی هستند. این شکل طبیعی نشاندهنده شرایط رشد سختتر و انرژی بیشتری است که گیاه برای تولید دانه صرف میکند. همچنین دانههای عربیکا معمولاً سطحی صافتر و ظریفتر دارند که ناشی از ساختار ژنتیکی و میزان روغن بیشتر آنهاست.
قهوه روبوستا: دانههای روبوستا گردتر، کوچکتر و دارای شکافی تقریباً صاف و مستقیم هستند. این دانهها ضخیمتر و سختترند و همانطور که از نامشان پیداست مقاومت بالایی دارند. شکل دانه روبوستا نشاندهنده رشد سریعتر و مقاومت بیشتر در برابر شرایط سخت است. شناخت این تفاوت شکلی برای باریستاها، خریداران عمده و کسانی که در حوزه قهوه فعالیت میکنند بسیار ضروری است.
تفاوت مزه قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: مزه قهوه ترکیبی از طعم، رایحه، اسیدیته و بادی (میزان غلظت قهوه) است. قهوه عربیکا دارای مزهای شیرینتر، اسیدیته ملایم، نتهای میوهای و طعمی پیچیده است. این قهوه مناسب افرادی است که از تجربه طعمی چندلایه و لطیف لذت میبرند. مزه عربیکا معمولاً یادآور کارامل، شکلات، آجیل، مرکبات یا گلهاست.
قهوه روبوستا: قهوه روبوستا مزهای قویتر، تلختر و خاکیتر دارد. بادی روبوستا سنگینتر است و کرمای بیشتری تولید میکند. به همین دلیل روبوستا برای نوشیدنیهای اسپرسو و قهوههای فوری کاربرد بیشتری دارد. مزه خاکی یا چوبی، نشاندهنده ویژگیهای طبیعی این گونه است و بسیاری از عاشقان اسپرسو این طعم قوی را میپسندند.
تفاوت پودر قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا: پودر قهوه نیز همانند دانهها تفاوتهای زیادی دارد. پودر عربیکا معمولاً نرمتر و سبکتر است و بوی دلپذیرتری دارد. بهدلیل میزان روغن بیشتر در عربیکا، پودر آن رایحه قویتری آزاد میکند و در استخراج قهوه، طعم پیچیدهتری میدهد. پودر عربیکا برای قهوههای دمی، فرانسه و اسپرسو بسیار مناسب است.
قهوه روبوستا: پودر روبوستا سنگینتر، تلختر و کمعطرتر است. بهدلیل میزان کافئین بالا و تراکم کمتر دانه، پودر روبوستا عصارهگیری سریعتری دارد و در اسپرسو کرمای بیشتری ایجاد میکند. برای ترکیبهای حرفهای اسپرسو معمولاً از پودر روبوستا همراه عربیکا استفاده میشود تا قدرت و بادی نوشیدنی افزایش یابد. این تفاوتها نشان میدهد انتخاب پودر مناسب تا حد زیادی به ذائقه و نوع دستگاه قهوهساز بستگی دارد.
جمعبندی
قهوه عربیکا و روبوستا هر دو جایگاه ویژهای در دنیای قهوه دارند و انتخاب بین آنها به ذائقه، کاربرد و بودجه شما بستگی دارد. عربیکا طعمی پیچیدهتر، عطر بهتر، اسیدیته مطبوعتر و قیمت بالاتری دارد. از طرف دیگر روبوستا قویتر، تلختر، باکافئینتر و مقرونبهصرفهتر است و برای تهیه اسپرسو حرفهای کرمای بیشتری ایجاد میکند. تفاوت در شکل، رنگ، مزه، کافئین و حتی نوع پودر نشان میدهد که این دو قهوه نهتنها از نظر طعمی، بلکه از نظر علمی و ظاهری نیز تفاوتهای مهمی دارند. با شناخت این تفاوتها میتوانید بهترین انتخاب را مطابق با نیاز و سلیقه خود داشته باشید.